AI Omnibus: wat het uitstel van de hoog-risico verplichtingen betekent voor de OR

Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieverplichtingen uit de Europese AI Act. Tegelijk heeft de Europese Commissie met de zogeheten AI Omnibus voorgesteld om de zwaarste verplichtingen voor hoog-risico AI-systemen later in te laten gaan. Voor ondernemingsraden roept dat de vraag op: moeten we nu doorpakken, of kunnen we wachten?

In dit artikel lees je wat de AI Omnibus verandert, welke verplichtingen nu al gelden en welke vragen de OR het beste meteen kan stellen.

Wat is de AI Omnibus?

De AI Omnibus is een pakket wijzigingen op de AI Act. Het doel is om de regels eenvoudiger en praktischer te maken en om organisaties meer tijd te geven om aan de zwaarste eisen te voldoen.

Het belangrijkste gevolg voor de dagelijkse praktijk: de verplichtingen voor hoog-risico AI-systemen worden op een later moment van toepassing. Denk aan AI bij werving en selectie, bij de beoordeling van medewerkers of bij het toewijzen van werk.

Let op: de AI Omnibus is een voorstel. De definitieve tekst en de exacte data kunnen nog veranderen. De eisen die al gelden, blijven voorlopig staan.

Wat geldt nu al?

De gefaseerde invoering van de AI Act zorgt in de praktijk voor verwarring. Deze verplichtingen staan op dit moment al:

• Verboden AI-praktijken, zoals sociale scoring, gelden sinds 2 februari 2025.
• AI-geletterdheid: organisaties moeten zorgen dat medewerkers die met AI werken voldoende begrijpen wat ze doen. Dit geldt sinds 2 februari 2025.
• Transparantieverplichtingen uit artikel 50 gelden sinds 2 augustus 2026. Mensen moeten bijvoorbeeld weten wanneer zij met een AI-systeem te maken hebben.

Kort gezegd: de basis staat, de zwaarste verplichtingen komen later.

Waarom dit de OR raakt

Of de hoog-risico verplichtingen nu of later ingaan, maakt voor de rol van de OR weinig uit. AI raakt functies, werkdruk, privacy en de manier waarop beslissingen over medewerkers tot stand komen.

De OR heeft daar iets over te zeggen. Bij ingrijpende gevolgen speelt het adviesrecht, bijvoorbeeld als AI leidt tot een andere organisatie van het werk. Wordt AI onderdeel van een personele regeling, zoals beoordeling of het volgen van medewerkers, dan kan het instemmingsrecht gelden.

Juist omdat de regels nog verschuiven, is het verstandig om nu te inventariseren welke AI de organisatie gebruikt en hoe besluiten daarover worden genomen.

Vijf vragen die de OR nu moet stellen

• Welke AI-systemen gebruikt de organisatie, ook verborgen in bestaande software?
• Welke systemen hebben invloed op medewerkers, bijvoorbeeld op beoordeling, planning of selectie?
• Hoe is het menselijk toezicht geregeld: wie kan een AI-uitkomst aanpassen of terugdraaien?
• Welke gegevens worden verwerkt en worden die gebruikt om modellen te trainen?
• Hoe worden medewerkers geïnformeerd en getraind, zoals de AI Act nu al vraagt?

Uitstel is geen afstel

De AI Omnibus kan de zwaarste verplichtingen uitstellen, maar niet wegnemen. Ondertussen blijven de transparantie- en geletterdheidseisen gelden en moet de organisatie kunnen uitleggen hoe AI wordt ingezet.

Wil je een volledig overzicht? Gebruik dan onze checklist met 10 vragen voor de OR.

Zet AI structureel op de agenda, bijvoorbeeld tijdens het overleg op basis van artikel 24 WOR. Zo voorkom je dat de OR pas aan tafel komt als de belangrijkste keuzes al zijn gemaakt.