Instemmingsrecht van de OR: complete gids met voorbeelden
Het instemmingsrecht is een van de sterkste rechten van de OR. Zonder instemming mag een werkgever een regeling niet invoeren. Hoe werkt het precies?
Het instemmingsrecht is een van de sterkste rechten van de ondernemingsraad. Zonder instemming mag een werkgever een regeling die onder dit recht valt niet invoeren of wijzigen. In de praktijk blijkt het lang niet altijd duidelijk waar het instemmingsrecht wel en niet geldt.
In deze gids lees je wat het instemmingsrecht inhoudt, waarover het gaat en wat je als OR kunt doen als de werkgever het negeert.
Wat is instemmingsrecht?
Bij het instemmingsrecht heeft de werkgever de toestemming van de OR nodig voordat een regeling wordt ingesteld, gewijzigd of beëindigd. Valt een onderwerp onder artikel 27 van de WOR, dan mag de werkgever zonder die instemming in beginsel niet doorpakken.
Waarover heeft de OR instemmingsrecht?
De WOR noemt een reeks onderwerpen. Denk aan:
- Regelingen op het gebied van arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim en re-integratie.
- Personeelsbeoordeling en systemen die daarmee samenhangen.
- Het verwerken van persoonsgegevens van medewerkers.
- Regelingen om medewerkers te volgen of te controleren.
- Beloning, functiewaardering en de werking van de medezeggenschap zelf.
Let op: het gaat om onderwerpen waarop de werkgever nog eigen keuzes kan maken. Is iets al volledig vastgelegd in een cao, dan is er minder ruimte voor instemmingsrecht.
Het verschil met adviesrecht
Bij het adviesrecht mag de werkgever gemotiveerd afwijken van het advies van de OR. Bij het instemmingsrecht heeft de werkgever de toestemming echt nodig. Adviesrecht en instemmingsrecht kunnen bij hetzelfde project naast elkaar voorkomen.
Hoe werkt de procedure?
De werkgever legt een voorstel schriftelijk voor. De OR bespreekt het en stemt in of weigert. Bij een geschil kunnen partijen naar een geschillencommissie of naar de kantonrechter. Wacht niet te lang met het innemen van een standpunt.
Wat als de werkgever het toch invoert?
Een regeling die zonder de vereiste instemming tot stand komt, is in beginsel nietig. De OR kan het besluit aanvechten. Leg de gang van zaken goed vast: wat is voorgesteld, wat heeft de OR geantwoord en wanneer?
Voorbeelden uit de praktijk
- Een thuiswerk- of bereikbaarheidsregeling.
- Een beoordelingssysteem dat (deels) met AI werkt.
- Een meldregeling of klokkenluidersprocedure.
- Cameras of software die medewerkers monitoren.
Aan de slag
Deel het besluit en de argumenten van de werkgever niet pas achteraf. Vraag tijdig om alle stukken en leg je afwegingen vast. Ordamo helpt om advies- en instemmingsverzoeken, documenten en besluiten overzichtelijk te beheren. Meer weten? Bekijk hoe Ordamo medezeggenschap ondersteunt.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies.
Veelgestelde vragen
Wat is het instemmingsrecht van de OR?
Bij het instemmingsrecht heeft de ondernemingsraad vooraf toestemming nodig voordat de werkgever een regeling invoert of wijzigt die onder artikel 27 van de WOR valt. Zonder instemming mag zo'n regeling in beginsel niet worden doorgevoerd.
Waarover heeft de OR instemmingsrecht?
Onder meer bij regelingen op het gebied van arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim en re-integratie, personeelsbeoordeling, het verwerken van personeelsgegevens, het volgen of controleren van medewerkers, beloning en de werking van de medezeggenschap. Welke precies geldt, hangt af van de situatie.
Wat kan de OR doen als de werkgever zonder instemming invoert?
De OR kan het besluit aanvechten. Een regeling die zonder de vereiste instemming is vastgesteld, is in beginsel nietig. De OR kan dit voorleggen aan de geschillencommissie of aan de kantonrechter.
Wat is het verschil met het adviesrecht?
Bij het adviesrecht mag de werkgever gemotiveerd afwijken van het advies. Bij het instemmingsrecht heeft de werkgever de toestemming van de OR echt nodig voordat hij een regeling mag invoeren.