Adviesrecht vs. instemmingsrecht: het verschil uitgelegd
Adviesrecht en instemmingsrecht worden vaak door elkaar gehaald. Het verschil bepaalt hoe sterk de positie van de OR is. Een korte uitleg.
Adviesrecht en instemmingsrecht worden vaak door elkaar gehaald, maar het verschil bepaalt hoe sterk de positie van de OR is. In het ene geval mag de werkgever gemotiveerd afwijken, in het andere heeft hij de toestemming van de OR echt nodig.
Adviesrecht in het kort
De OR heeft adviesrecht bij belangrijke financiële, economische en organisatorische besluiten. Denk aan een reorganisatie, een fusie of het aangaan van een duurzame samenwerking. De werkgever vraagt het advies op tijd aan en moet bij een afwijking uitleggen waarom.
Instemmingsrecht in het kort
Instemmingsrecht gaat over regelingen, vaak op het gebied van arbeidsomstandigheden, personeelsbeoordeling, het verwerken van personeelsgegevens, het volgen of controleren van medewerkers en beloning. Zonder instemming mag zo'n regeling in beginsel niet worden ingevoerd.
Het belangrijkste verschil
- Adviesrecht: de werkgever besluit, maar moet het advies serieus wegen en een afwijking motiveren.
- Instemmingsrecht: de werkgever heeft de toestemming van de OR nodig voordat hij de regeling mag doorvoeren.
Kort gezegd: bij adviesrecht praat je mee, bij instemmingsrecht beslis je mee over de regeling.
Kunnen beide rechten tegelijk spelen?
Ja. Een project kan als geheel onder het adviesrecht vallen, terwijl een onderdeel juist instemmingsrecht vereist. Een nieuwe manier van werken kan bijvoorbeeld adviesplichtig zijn, terwijl de bijbehorende monitoringsregeling instemming van de OR vraagt.
Hoe bepaal je welk recht geldt?
- Gaat het om een belangrijk besluit met organisatorische gevolgen? Dan speelt adviesrecht.
- Gaat het om een regeling voor medewerkers? Dan kan instemmingsrecht gelden.
- Kan de werkgever nog eigen keuzes maken, of ligt alles al vast in een cao?
- Bevat het project meerdere onderdelen met verschillende rechten?
In de praktijk
Juist bij digitalisering en AI lopen de twee rechten door elkaar. Een nieuw systeem kan het werk anders organiseren (adviesrecht) én regels bevatten over het vastleggen of beoordelen van medewerkers (instemmingsrecht). Wijs de bestuurder daar tijdig op.
Meer over de rechten van de OR vind je op onze kennispagina medezeggenschap.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen adviesrecht en instemmingsrecht?
Bij adviesrecht mag de werkgever gemotiveerd afwijken van het advies van de OR. Bij instemmingsrecht heeft de werkgever de toestemming van de OR nodig voordat een regeling mag worden ingevoerd of gewijzigd.
Wanneer heeft de OR adviesrecht?
De OR heeft adviesrecht bij belangrijke financiële, economische en organisatorische besluiten, zoals een reorganisatie, fusie of het aangaan of beëindigen van een duurzame samenwerking.
Wanneer heeft de OR instemmingsrecht?
Dat geldt bij regelingen op onder andere het gebied van arbeidsomstandigheden, personeelsbeoordeling, het verwerken van personeelsgegevens, het volgen van medewerkers en beloning, voor zover de werkgever nog eigen keuzes kan maken.
Kunnen beide rechten tegelijk spelen?
Ja. Een project kan als geheel onder het adviesrecht vallen, terwijl een onderdeel, bijvoorbeeld een nieuwe regeling rond monitoring, juist instemmingsrecht vereist.